TMMOB'nin Örgütlenme Sorunları ve İşyeri Temsilcilikleri Üzerine Rapor

GiRiŞ

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nce iki yıl önce başlanan ancak bu yıla kadar etkin görev yapamayan işyeri temsilciliklerine özel önem gösterilmesi gereğine inanan TMMOB Yönetim Kurulu, aşağıdaki raporu kabul ederek, somut ve hızlı bir çalışmanın içine girilmesini benimsemiştir.
TMMOB'nin iç örgütlenmesine paralel olarak gelişen işyeri temsilcilikleri, gerek getirmiş olduğu "İşyerinde örgütlenme" anlayışı, gerekse yerine getirdiği fonksiyonları açısından, bu yıl önemi çok daha fazla artmış ve o derecede de yaygınlaşmıştır. Ülkemizin bu yıl içine girdiği dinamizm keskinleşen mücadeleler, işyeri temsilcilikleri ile birlikte olan mücadelenin TMMOB'nin maddi temellere dayalı, yaygın ve güçlü olmasının şartlarıdır.
Bu anlayış içinde TMMOB Yönetim Kurulu'nca kabul edilen aşağıdaki raporu yayınlıyoruz :

İŞYERLERİNDEKİ SORUNLAR NEREDEN KAYNAKLANMAKTADIR?

İşyeri düzeyindeki sorunlar çok basit gibi görünmekle birlikte, aslında içinde bulunduğumuz emperyalist-kapitalist sistemin işyerlerine yansımalarıdır. Küçük düzeyde olan bu sorunların yaptığı birikim, gene sistemin bir ifadesi olan ülkemizin ekonomik ve politik buhranları ile bütünleşmektedir. Aynı şekilde ülke ekonomisini etkileyen ve dışa bağımlılığı pekiştirici bir dizi karar alınırken, hayat pahalılığı, enflasyon, işsizlik giderek artmakta, en azından ev kiraları ve mutfak masrafı, alınan maaşı alıp götürmektedir. Bu durumda işyerlerinde yansıyan veya kaynaklanan sorunların yarattığı potansiyeli ihmal etmemek gerekir.

İŞYERi TEMSİLCİLİKLERİ VE TEKNiK ELEMANLARIN ÖRGÜTLENMESİ

İşyeri temsilciliklerinin kurulmaya başlanmasından bugüne kadar, işyeri temsilcilikleri özel olarak ele alınmadığı ve programlı bir çalışma içine sokulamadığı halde sayıları bugün 150 civarındadır. Bu gelişme tamamen kendiliğindendir.
İşyeri temsilciliklerinin bu hızlı kendiliğinden gelişimi,
a) İşyerlerindeki mühendis ve mimarların birlikte olduğunu ve demokratik taleplerini yukarıya doğru yönlendirmek istediklerini,
b) İşyeri temsilciliklerinin ihtiyaç duyulan bir araç olduğunu bütün gerçeğiyle kanıtlamaktadır.
Gerçekte olan, TMMOB İşyeri Temsilciliklerinin tüm teknik elemanların birliğinin sağlanmasında önemli araç olmalarıdır. Bunun en somut örneği, II. Teknik Eleman Kurultayı çalışmalarında görülmüştür. Ve bundan sonra da TMMOB İşyeri Temsilcilikleri, teknik elemanların birliğinin sağlanmasında etkin ARAÇLAR olarak çalışacaklardır. İşyerinde örgütlenme ile gerek işyerinde çalışanların birlikteliği sağlanmakta gerekse yaygın fiili bir güç oluşturulmaktadır. Sosyal ve siyasal gerçeklerin açığa çıktığı oranda bilinçlenmenin yükseldiği bilinen bir doğrudur. Bu ise bir mücadeleyi ve bilgilenmeyi içerir. İşte bu bilgilenme-bilgilendirme görevinin yapılması ve mücadelenin, gerek açığa çıkarıcı olmasında ve gerekse sonuca ulaşmasında işyeri temsilciliklerinin araç olarak önemli görevleri vardır.

İŞYERİ TEMSİLCİLİKLERİ BAĞIMSIZLIK VE DEMOKRASİ MÜCADELESİNDE TEKNİK ELEMAN DAYANIŞMASININ ARAÇLARIDIR

Başta da belirttiğimiz gibi emperyalist kapitalist sistemin işyerinde yaratacağı bir dizi sorun ve sömürü, işyerinde çalışanların birlikte hareket etmelerini ve kenetlenmelerini getirecektir. İşte bu durumda işyeri temsilcilikleri de bu mücadelenin içinde ve önünde olmak zorundadır. Bu mücadele TMMOB'nin üst düzeyde sürdüreceği çalışmaların bir parçası ve bütünleyicisidir. Mücadele, bazen işyerleri düzeninden kaynaklanan sorunlar çerçevesinde çalışanların ortak mücadelesine dönüşecek şekilde sürdürülmek zorundadır. Bu nedenle işyeri temsilcilikleri emperyalist sömürü ve faşist uygulamalardan olan her girişimi açığa çıkarır ve engelleyici çaba gösterirken, bu mücadelenin içinde olan diğer çalışan kesimlerle dayanışma içine girmesi gereklidir. Bunu, sağlamak için iller düzeyinde işyeri temsilciliklerinin bir araya gelmesi ve ortak kararlar geliştirmesi gerekli olmaktadır.

İŞYERi TEMSİLCİLİKLERİ ÇALIŞMA PROGRAMI

a- İşyeri temsilciliklerinin amacı:
TMMOB İşyeri temsilciliği esaslannda AMAÇ şu şekilde verilmiştir. "Madde I- 6235(7303) sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2. maddesi gereğince, kamu ve özel kesimde çalışan mühendis ve mimarların haklarının savunulması, mesleki açıdan ülke çıkarlarının korunması amacıyla TMMOB'nin işyeri ile doğrudan ilişkisini sağlamak üzere İşyeri Temsilcilikleri kurulur."
Bu amacı gerçekleştirmeye yönelik çalışmalar, çalışma programımızın çatısını oluşturacaktır.
İşyeri Temsilcilikleri'nin Çalışma Programı, örgütlenme ve fiili bir güç olmaya yönelik olarak somut plândaki mevcut çelişkilerin tespiti ve bu çelişkiler üzerinde yapılacak çalışmaların programlanması esası üzerine kurulmaktadır.

İŞYERi TEMSiLCiLiKLERiNiN DURUMU, YERi, SORUMLULUKLARI

Yukarıda genelde ve kabaca hatlarını çizmeye çalıştığımız işyeri temsilciliklerinin görevlerini ülkemizin somut şartları ve örgütlenmemiz açısından ele almak gerekmektedir.
Burada işyeri temsilciliklerinin görevlerinin ve sorumluluklarının ne olduğu öne çıkmaktadır.
İşyeri temsilcilikleri TMMOB Yönetim Kurulu'na karşı sorumludur. İşyeri temsilcilikleri için, kurulma kapatma uygulamaya veya esaslara ilişkin kararlar, TMMOB Yönetim Kurulunda alınır. TMMOB Yönetim Kurulu bir işyerinde temsilcilik kurulması ve kurulmamasına karar verebilir. Başka bir tanımla, işyeri temsilcilikleri, işyerlerinde TMMOB'nin tüzel kişiliğini, o işyerindeki mühendis ve mimarlar adına temsil etmek yetkisi taşıyan bir kuruluştur. Bu nedenle doğrudan doğruya TMMOB'ye karşı sorumlu olup, işyerinde idareye karşı sorumlu değildir ve işyeri idare amirliklerine karşı muhatap durumunda olan TMMOB'dir.
Ancak, hiç kuşkusuz işyerinde toplantı yapılması, bir takım özel işyeri sorunları çerçevesinde, işyeri idaresi ile diyalog içinde olunması doğaldır.
b- İşyeri düzeyindeki sorunlar:
Üyelerimizin işyeri düzeyindeki sorunları genel olarak o işyerinin işleyiş biçiminden kaynaklanan demokratik sorunlarla, üyelerimizin o işyerinde yerine getirmesi gereken mesleki çalışmaların aksamasından kaynaklanan sorunlar olarak konulabilir.
Bugün ülkemiz anti-demokratik baskıların hakim olduğu bir ülkedir. Bu anti-demokratik baskılar ancak üst düzeyde, kamu oyuna yansıdığı zaman dikkati çekmekte ve kafalara soru atabilmektedir. Oysa anti-demokratik çok çeşitli uygulamalar işyerlerinde bütün etkinliğiyle sürmektedir. Her şeyden önce işyerlerinde üretimin devamını sağlamak için kurulan hiyerarşi son derece antidemokratik usullere dayanmaktadır. Bu anti-demokratik işleyişler genel olarak tüm çalışanlar üzerinde olmakta ve onun bir parçası mühendis ve mimarlar da paylarına düşeni almaktadırlar.
İşe alınmadan, görev içinde alınan işlerin takibi, iş hakkında karar verme yetkisi, o işin sorumluluğu ve yönetim konularında her yönüyle tam bir anti-demokratiklik söz konusudur. Çalışanların iş içinde kullaştırılmasını amaçlayan bütün bu usul ve yöntemlere karşı çıkmak mühendis ve mimarların bilgi ve becerilerini etkin bir şekilde üretime yöneltmek işyeri temsilciliklerinin görevlerindendir. İşyeri temsilcilikleri pratik olarak gözlenen bu tür tüm uygulamaları tesbit edecek, bu tür uygulamaları Birliğe aktaracak ve işyerlerindeki tüm anti-demokratik usul ve gelenekler ile mücadele edecektir.

İŞYERLERiNDE DEMOKRATİK YÖNETİM OLMALIDIR

c- Mesleki açıdan yurt çıkarlarının korunması: Bugün ülkemiz her yönüyle dışa bağımlı geri kalmış bir ülkedir. Bu nedenle ülkemizdeki sanayileşme dışa bağımlı ve montaj niteliklidir. Emperyalist- kapitalist üretim ilişkileri tüm ülke düzeyindeki bütün işyerlerinde ve üretime yansımaktadır. Bu yansıma şu şekilde olmaktadır: a) Yatırımlar halkımız çıkarları doğrultusunda olmamakta ve ulusal bir sanayileşmeyi engeller şekilde olmaktadır, b) İşyerlerindeki teknoloji tamamen dışa bağımlıdır. Bu bağımlılık, yerli teknolojinin gelişmesini engeller niteliktedir. Dışarıdan teknoloji satın alınmamakta, üretimi dışa bağımlı kılacak şekilde teknoloji transfer edilmektedir. Bu olgu, çıkarları ile çelişmesiyle birlikte, işyerinde bir dizi sorun yaratmaktadır. c) Önemli teknik hizmetler yabancı teknik elemanlara gördürülmekte, mühendis ve mimarlarımızın yaratıcı ve geliştirici bir biçimde mesleklerini uygulamaları engellenmektedir. Özel olarak mühendis ve mimarlar, genel olarak, tüm teknik elemanlar üterimin devamını sağlayan ve yalnızca işletmenin nasıl devam etmesini bilen basit unsurlar durumuna düşürülmektedir. İşyeri temsilciliklerimiz yurt sorunlarından kaynaklanan ve işyerlerinde, içinde bulunduğumuz üretimi doğrudan etkileyen mesleki sorunlarımızı incelemek, bu sorunları değerlemek, çözüm önerileri geliştirmek ve Birliğe aktarmakla görevlidir.

MESLEK SORUNLARIMIZ VE YURT SORUNLARI AYRILMAZ BiR BÜTÜNDÜR

d-Özlük hakları:
Gerek işyerlerindeki alışılagelmiş anti-demokratik uygulamalar, gerek teknik elemanları kullaştırmaya yönelik çeşitli personel kanun ve kararnameleri, gerekse ülkemizdeki genel anti-demokratikleşme üyelerimizin özlük hakları sorunlarını çok çeşitlendirmiş ve yaygınlaştırmıştır.
İşyeri temsilciliklerimiz, üyelerimizin, özlük haklarına ilişkin sorunlarını Birliğe iletmek ve sorunlann çözümlenmesi sürecinde irtibatı sağlamakla görevlidir.

ÖZLÜK HAKLARI SORUNLARI ANTİ-DEMOKRATİK YASA VE UYGULAMALARIN ÜRÜNÜDÜR

e- Sendikal haklar ve teknik elemanların birliği: Sendikal haklar teknik elemanlann ekonomik-demokratik mücadelelerinde en önde gelen hedeftir. Sendikal haklar sorunu, ülkemizin içinde bulunduğu emperyalist-kapitalist sistemden kaynaklanan ve teknik elemanları da içine alan ekonomik-sosyal ve politik bunalımların öne çıkardığı bir sorundur. Bu nedenle, sendikal hakların elde edilmesi tüm çalışanların ve bir parçası teknik elemanların kendi ekonomik-demokratik mücadelelerinde önemli bir adım olması yanında, genel olarak da bağımsızlık ve demokrasi mücadelesinin önemli bir parçasıdır. Çalışanlann güncel yaşantılarında içinde bulundukları somut durumların çözümünde önemli bir araç olacak grev ve toplu sözleşme haklarıyla donatılmış sendikal haklar, somut sorunlann bilince yükselmesi oranında benimsenmekte ve teknik elemanlann birliğinin sağlanmasında önemli bir araç olmaktadır.
TMMOB İşyeri Temsilcilikleri, sendikal haklar sorunun yaygınlaştırılması, benimsenmesi ve bilince yükseltilmesinde TMMOB Genel İlkelerine bağlı kalarak birliğimizin tüm araçlarını etkin bir şekilde kullanacaktır. Bu mücadelenin bilincinde olarak görev yapacak olan İşyeri Temsilciliklerimiz, özel olarak işyerlerinde, genel olarak da ülke düzeyinde teknik elemanların birliğinin sağlanmasında üzerine düşen görevleri yapacak, işyerlerinde teknik elemanların kendi iç çelişkilerinin teknik elemanların birliğinin sağlanması yolunda eritilmesinde etkin bir araç olmaya çalışacaktır. Özel sektöre ait işyerlerindeki TMMOB İşyeri Temsilcilikleri, o işyerinde çalışan mühendis ve mimarların kullanma durumunda oldukları sendikal haklardan yararlanmaları ve sendikal mücadele içinde yer almaları doğrultusunda çalışmayı ve bu mevzilerin tüm teknik elemanların sendikalaşması için güçlendirilmesini görev bilecektir.
TMMOB İşyeri Temsilcilikleri, çalışmalarını yapar, görevlerini yerine getirirken işyerindeki mühendis ve mimarları bu çalışma içine çekmeyi ve tüm teknik elemanların sendikal haklar doğrultusunda kenetlenmesini sağlamak üzere de Tüm Teknik Elemanlar Derneği (TÜTED)'in örgütlenmesini gerçekleştirmeyi kendine önemli bir amaç edinir.

SENDİKALAŞMA, GREV VE TOPLU SÖZLEŞME HAKLARI GÜÇLÜ VE ÖRGÜTLÜ BiR MÜCADELE İLE ALINACAKTIR

f- TMMOB ile ortak çalışma:
İşyeri Temsilcilikleri, kendi işyeri düzeyinde çalışmalar yapar, bu çalışmaları Birliğe aktarırken, Birlik yönetiminin ilke ve programları çerçevesinde kendisine vereceği görevleri de yapmayı ve ortak çalışma içine girmeyi önemli bir görev sayar.

TMMOB VE TEMSİLCİLİKLERİN ÇALIŞMALARI BİR BÜTÜNDÜR

Bu çalışmalarda üyelerin sorunlarını içeren, özlük haklan gibi sorunlarının Birliğe aktarılması doğru olacaktır. Genellikle ülkemizdeki anti-demokratik yasa ve uygulamaların ifadesi olan bu sorunların Birliğe aktarılması, yaygın veya örnek biçimdekilerin Birlik Haberleri'nde yansıması, özel sorunların Birliğin hukuk danışmanı ile veya Birlik yönetiminin girişimleri ile çözülmeye çalışılması gerekmektedir. Bu çalışmaların ve anti-demokratik yasa ve uygulamalara karşı etkin bir mücadelenin verilebilmesi için, en azından her üyenin varsa çalıştığı işyerindeki temsilciye, yoksa doğrudan doğruya TMMOB'ye durumu aktarması ve bilgilendirme görevini yapması gereklidir.
İşyeri temsilciliklerinin bilgilenme-bilgilendirme görevlerinden olan, araştırma ve ulusal düzeydeki bir takım gerçekleri açığa çıkarma, sorunları koyma çalışmalarını içeren çok önemli bir görevi de, başta da belirttiğimiz gibi, içinde bulunduğumuz emperyalist-kapitalist sistemden gelen yapısal ve teknolojik sorunlar olarak işyerlerine yansıyan sorunlara eğilmek, bu sorunları araştırmak, derlemek, gerek işyerlerindeki üyeler, gerekse TMMOB'ye aktarmak olacaktır. Türkiye’deki her çeşit çalışma alanını içeren işyerlerinden gelen bu tür çalışmaların ülkemizin sorunlarını açığa çıkarması ve sorunlara ışık tutarak mücadele yöntemlerinin ve çözüm önerilerinin gelişmesine katkıda bulunacağı açıktır.

ÇALIŞMA BİÇİMİ

TMMOB İşyeri Temsilcilikleri, TMMOB Yönetim Kuruluna karşı sorumlu olarak yapacakları çalışmada, örgütlenme ve mücadele boyutlarının getireceği yeni durumlarda gelişmek ve şekillenmek üzere XX. Dönem çalışmalarında aşağıdaki biçimde çalışacaklardır:
A- TMMOB yönetiminde örgütlenme, iş yeri temsilciliklerine ait sekreteryanın yürütücülüğü altında, . Ankara, İstanbul ve İzmir'de aylık toplantılar yapmak.  Üç büyük şehir dışında kalan yerlerde sekreteryanın belirleyeceği bölgesel sınırlar içinde, 2 ayda bir bölgesel toplantılar yapmak.
B- İllerde, işyeri temsilciliklerinin bir araya gelmesiyle işyeri temsilcilikleri ortak çalışma ve dayanışmasını sağlamak üzere kurullar oluşturmak.
C- İşyeri ve işyerinde yapılan çalışmalar üzerine 3 aylık Raporlar düzenlemek. Bugün bağımsızlık ve demokrasi mücadelesi kitlelere inmek durumundadır. Bu mücadelenin çalışanların dayanışması ve fiili birliği ile gelişeceği hatırlanırsa işyeri temsilciliklerinin önemi daha da artar. İşyeri temsilcilikleri yapacakları bu çalışmalarda ve ittifaklarda Birliği haberdar etmeli, Birliğin ilkeleri doğrultusunda hareket etmelidirler. TMMOB yönetimi ve kadroları bu çalışmalarda işyeri temsilcileri ile toplantılar düzenleyecek, ortak programlar yapacak ve Birliğin çalışmalarını aktaracaktır.

BÜTÇE

İşyeri Temsilciliklerimiz kendi ihtiyaçları çerçevesinde bir bütçe düzenleyecek ve bunu Birliğe aktaracaktır. Birlik XX. Dönem Olağan Genel Kurulunun, kendisine verdi 20.000.- TL’lik ödeneği kullanarak ve ihtiyaçlar karşısında fasıl aktarmalarıyla bütçesini genişleterek, ortak bir bütçe yapacaktır.